post-title Wyboista droga do UE i wspólnej waluty

Wyboista droga do UE i wspólnej waluty

Wyboista droga do UE i wspólnej waluty

 SŁOWACJA W UNII EUROPEJSKIEJ 

Przystąpienie Słowacji do UE poprzedzone było wieloletnimi przygotowaniami, trudnymi negocjacjami oraz koniecznością spełnienia szeregu warunków politycznych i ekonomicznych,  znanych – od miejsca ich opracowania i ogłoszenia w 1993 roku – jako kryteria kopenhaskie. Wymagania polityczne, stawiane przed krajami pragnącymi wstąpić do wspólnoty, obejmują poszanowanie praw człowieka i ochronę mniejszości narodowych, a także praworządność i istnienie instytucji stojących na straży stabilnej demokracji.

Wśród kopenhaskich kryteriów ekonomicznych wymienia się natomiast m.in. stabilną gospodarkę rynkową, która jest w stanie sprostać presji konkurencyjnej wewnątrz UE. Ponadto państwo kandydujące powinno być zdolne do realizacji celów unii gospodarczej, politycznej i walutowej oraz do przestrzegania norm i zasad tworzących unijny dorobek prawny.

Dla Słowacji najpoważniejszym problemem w spełnieniu kryteriów kopenhaskich nieoczekiwanie okazał się punkt wzywający do ochrony mniejszości narodowych. Polityka rządu Vladimíra Mečiara, ówczesnego premiera, mocno ograniczała prawa ludności romskiej i węgierskiej, stanowiących około 15 proc. mieszkańców kraju. W 1993 roku, na kilka miesięcy przed szczytem w Kopenhadze (czerwiec 1993), podczas którego sformułowano kryteria, które winno spełnić państwo aspirujące do członkostwa w UE, Słowacja zdecydowała o likwidacji dwujęzycznych tablic z nazwami miejscowości. Krok ten poczyniono wbrew prawu gwarantującemu ich obecność w regionach, gdzie reprezentanci mniejszości stanowili co najmniej 20 proc. wszystkich mieszkańców.

Rząd Mečiara motywował tę decyzję koniecznością wprowadzenia nowego podziału administracyjnego (po rozpadzie Czechosłowacji), niekorzystnego zwłaszcza z punktu widzenia mniejszości węgierskiej – tereny przez nią zasiedlane podzielono na pięć regionów i przyłączono do etnicznie słowackich części kraju. Węgierskie partie polityczne nie kryły swojego oburzenia.

Dnia 31 sierpnia 1993 roku ich przedstawiciele napisali do Rady Europy list, w którym w alarmującym tonie informowali, że prawa mniejszości narodowych i etnicznych nie są przez Słowację respektowane. Warto dodać, że Słowacja weszła w skład Rady Europy zaledwie kilka miesięcy wcześniej – 30 czerwca 1993 roku – a deklarując członkostwo, zobowiązała się do poszanowania wspomnianych praw.

Mečiar nie zamierzał jednak kajać się przed Radą Europejską i rezygnować ze swoich planów. Wprost przeciwnie; już 3 września 1993 podczas wystąpienia w Spiskiej Nowej Wsi dolał oliwy do ognia, mówiąc, że należy ograniczyć tak pomoc finansową dla zamieszkującej Słowację mniejszości romskiej, jak i jej przyrost naturalny. Nie przebierał w słowach, nazywając Romów mentalnie zacofanymi i cywilizacyjnie opóźnionymi. Przedstawiciele organizacji europejskich mniejszości narodowych oraz obrońcy praw człowieka skrytykowali przemówienie słowackiego premiera, uznając je za skandaliczne.

Na przestrzeni kolejnych lat było już tylko gorzej. Szereg podjętych przez rząd Mečiara decyzji, odbierających mniejszościom żyjącym na Słowacji dotychczasowe przywileje (m.in. zastąpienie słowackimi wcześniej funkcjonujących dwujęzycznych świadectw szkolnych, zakaz odgrywania na terytorium Słowacji – poza oficjalnymi wizytami państwowymi – hymnów innych niż słowacki, zredukowanie o połowę dotacji dla węgierskich instytucji kulturalnych), spowodował wzrost napięcia zwłaszcza na linii Bratysława – Budapeszt i mocno nadszarpnął wizerunek kraju na arenie międzynarodowej.

Problemy słowackich Węgrów poruszyły światową opinię publiczną; zainteresowały się nimi również Rada Europy, KBWE/OBWE oraz Unia Europejska. Ich reakcja była stanowcza i ostra – Słowacja została pominięta przez organizatorów szczytu w Luksemburgu (1997), podczas którego zaproszenie do negocjacji w sprawie przystąpienia do UE otrzymały Polska, Czechy, Węgry, Estonia, Słowenia i Cypr.

 Katarzyna Pieniądz

MP 9/2020

 

 

Bibliografia: 

Bajda P., R.Zenderowski R., Europejska polityka Słowacji, Via http://www.europejczycy.uni.opole.pl/biblioteka/docs/europejczycy_no-3_tom-3.pdf

Żarna K., Mniejszość romska i węgierska w polityce rządu Republiki Słowackiej (1993–1998) Polityka i Społeczeństwo nr 10, 170-178 2012, via: http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Polityka_i_Spoleczenstwo/Polityka_i_Spoleczenstwo-r2012-t-n10/Polityka_i_Spoleczenstwo-r2012-t-n10-s170-178/Polityka_i_Spoleczenstwo-r2012-t-n10-s170-178.pdf

Żarna K., Słowacja na drodze do Unii Europejskiej. Polityka i Społeczeństwo nr 6, 132-140, 2009 via: http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Polityka_i_Spoleczenstwo/Polityka_i_Spoleczenstwo-r2009-t-n6/Polityka_i_Spoleczenstwo-r2009-t-n6-s132-140/Polityka_i_Spoleczenstwo-r2009-t-n6-s132-140.pdf

Baza aktów prawnych Unii Europejskiej via: https://eur-lex.europa.eu/homepage.html

 

Pridaj komentár

Vaša e-mailová adresa nebude zverejnená. Vyžadované polia sú označené *