Struktura narodowościowa Słowacji

Republika Słowacka, powstała 1 I 1993 roku, jest państwem wielonarodowościowym. W Czechosłowacji mniejszości narodowe stanowiły 5,5 % ogółu ludności. Po rozpadzie federacji sytuacja zasadniczo nie zmieniła się pod tym względem w Republice Czeskiej – mniejszości narodowe i dziś stanowią tu ok. 5,5 % obywateli (jeśli nie traktować jako mniejszości Morawian i Ślązaków). Jednakże w niepodległej Słowacji mniejszości narodowe obejmują aż 14,2 % ogółu społeczeństwa. Stąd też współczesna Słowacja jest państwem o najbardziej heterogenicznej strukturze ludności w Europie Środkowej. Najliczniejszą z nich jest mniejszość węgierska, do której, według danych ze spisu powszechnego z roku 2001, należy ponad 520 tysięcy osób (9,7 %). Więcej

Polacy na Słowacji to emigracja dosyć nietypowa. Tworzą ją Polacy, którzy przyjechali na studia bądź na kontrakty do pracy i znalazłszy tu swego współmałżonka, podjęli decyzję o osiedleniu się na stałe w tym kraju. Stąd też Polacy zamieszkali na Słowacji dość często mówią o sobie jako o „emigracji sercowej”. Polonia słowacka jest zbiorowością nieliczną, żyjącą w znacznym rozproszeniu. Wyniki spisu powszechnego z 2001 roku wykazały, iż narodowość polską zadeklarowały 2.602 osoby, zaś 2.731 osób zadeklarowało, iż językiem ojczystym jest dla nich język polski. Liczba Polaków na Słowacji zaczęła wzrastać po przystąpieniu Słowacji do Unii Europejskiej 1 maja 2004, w związku z otwarciem słowackiego rynku pracy m.in. dla Polaków. Więcej

Polacy w oczach Słowaków. Słowacy w oczach Polaków

W literaturze poświęconej stosunkom Polski z sąsiadami zazwyczaj dość szczegółowo przedstawia się stosunki polsko-rosyjskie i polsko-niemieckie, nieco rzadziej podejmuje się problematykę stosunków polsko-litewskich czy polko-litewskich. Na ogół jednak niewiele uwagi poświęca się stosunkom Polski z południowymi sąsiadami, a jeśli już to znacznie częściej zwraca się uwagę na relacje polsko-czeskie, niż na polsko-słowackie. Zagadnienie obrazu Słowacji i Słowaków w Polsce jest dość rzadkim tematem naukowych refleksji. W literaturze dotyczącej stosunków polsko–słowackich niewiele miejsca przeznacza się na opis współczesnego wzajemnemu postrzeganiu Polaków i Słowaków. Dostępne publikacje dotyczą przede wszystkim zagadnień historycznych względnie związków politycznych, kulturalnych i literackich obu narodów. Więcej

W zbiorowościach polonijnych charakterystycznym zjawiskiem jest zmiana identyfikacji narodowej. Widoczne jest to na przykład wśród emigrantów, u których następuje powrót do tożsamości przodków. Niegdyś utożsamiali się oni z narodem kraju osiedlenia, czując się jego obywatelami, później jednak, po upływie kilkudziesięciu lat, starają się oni podkreślać świadomość polskiego pochodzenia i zainteresowanie sprawami polskimi. Oczywiście w środowiskach polonijnych widoczny jest także przeciwny proces, czyli odchodzenie od polskiej tożsamości narodowej i stopniowe przyjmowanie świadomości etnicznej kraju zamieszkania. Zdaniem Andrzeja Palucha w zbiorowościach polonijnych można wyróżnić trzy typy świadomości etnicznej. Pierwszy z nich to sytuacja, w której utrzymywana jest zarówno polska świadomość narodowa jak i polska lojalność państwowa. Druga możliwość to utrzymywanie polskiej świadomości etnicznej przy równoczesnym przyjęciu lojalności państwowej kraju osiedlenia. I wreszcie trzecia opcja to przyjęcie obcej świadomości narodowej oraz lojalności państwowej kraju osiedlenia. Andrzej Paluch podkreśla, iż nie tylko w dwóch pierwszych przypadkach, lecz także i w trzecim, możliwe jest zachowanie polskiej świadomości etnicznej. O przynależności do Polonii decyduje bowiem jego zdaniem „fakt zachowania świadomości polskiego pochodzenia i orientacji na genetycznie polskie wartości kulturowe”. Więcej

Słowacja jest państwem, które od zaledwie kilkunastu lat cieszy się pełną suwerennością. Jeśli nie liczyć epizodycznej suwerenności w latach 1939-45, Słowacy przez ponad X wieków znajdowali się pod obcym panowaniem. Twórcą pierwszego państwa na ziemiach słowackich był książę Prybina. Powstało ono w 830 roku, objęło większą częścią zachodniej Słowacji, zaś jego stolicą była Nitra. Jednakże już po kilku latach Księstwo Nitrzańskie zostaje włączone do Państwa Wielkomorawskiego. W IX wieku – w okresie swej świetności – obejmuje ono Słowację, Czechy, Pannonię i kraj Wiślan. Na początku X w. Państwo Wielkomorawskie upada, a Słowacja na X wieków staje się częścią Państwa Węgierskiego, czyli Górnymi Węgrami. XII wieku stanowi dla Słowacji początek osadnictwa niemieckiego. W 1241 r. na tereny Węgier i Słowacji wkraczają Tatarzy. Począwszy od XV wieku silne – zwłaszcza w północnej części kraju – są wpływy polskie. W końcu w 1918 roku Słowacja staje się częścią wspólnego państwa Czechów i Słowaków. Przetrwało ono – choć z sześcioletnią przerwą – blisko 70 lat. W okresie istnienia Czechosłowacji strona słowacka była jednak zdominowana przez Czechów. Więcej