Słowacka sztuka nie zamyka się w galeriach ani w granicach kraju. Czasem przyjmuje formę portretów, przypominających ważne postaci społeczności romskiej, czasem wielkoformatowego muralu, inspirowanego twórczością Ľudovíta Fulli, a czasem trafia do prestiżowej galerii w Berlinie. Šarlota Bottová przygotowuje wystawy poświęcone romskim osobowościom, w Rużomberku powstał pierwszy miejski mural, a Lucia Tallová, laureatka Deutsche Bank Artist of the Year 2026, prezentuje w Niemczech wystawę Moving Clouds. Trzy historie pokazują różne oblicza współczesnej słowackiej sztuki – od lokalnych projektów po scenę międzynarodową.
SOS czyli Sympatycznie o Słowacji
Šarlota Bottová i portrety romskich osobowości
Šarlota Bottová, artystka z Hnúšti, przygotowuje trzy wystawy poświęcone romskim osobowościom. Dwie nowe kolekcje zaprezentuje we wrześniu w Rimavskiej Sobocie. Pierwsza obejmie portrety aktorów i aktorek, druga, zatytułowana Melódia rómskej duše, będzie poświęcona wokalistom i wokalistkom. Trzecia wystawa, Gesichter einer Gemeinschaft (‘Twarze społeczności’), zostanie otwarta 3 listopada w Kilonii w Niemczech.
Bottová jest samoukiem. W swoich pracach stara się uchwycić nie tylko podobieństwo, ale też emocje i historie przedstawianych osób. Szczególną uwagę poświęca oczom, w których – jak mówi – odbija się opowieść o człowieku. Jej twórczość ma przełamywać stereotypy i przypominać o inspirujących postaciach ze społeczności romskiej.
Artystka prowadzi również warsztaty dla dzieci, zachęcając je do rozwijania talentu bez obaw przed błędami. Inspiracji szuka w ludziach oraz w krajobrazie regionu Gemer-Malohont.
Rużomberok z pierwszym miejskim muralem
Rużomberok zyskał swój pierwszy mural, który ozdobił tylną ścianę Domu Kultury im. Andreja Hlinki. Wielkoformatowa, licząca około 300 m² kompozycja nawiązuje do twórczości pochodzącego z tego miasta Ľudovíta Fulli. Autorka projektu, Nicol Dobrovská z ostrawskiej szkoły artystycznej, zwyciężyła w międzynarodowym konkursie, w którym udział wzięli uczniowie ze Słowacji, Czech i Polski. Inicjatywa Fulla spája, powstała przy wsparciu Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.
Mural przedstawia motywy charakterystyczne dla czterech państw Grupy Wyszehradzkiej. Czechy reprezentuje lipa i para tancerzy, Słowację – pasterz i owce, Węgry – kociołek z gulaszem, a Polskę – motywy morskie i rybołówstwo. Całość – intensywne kolory, czarne kontury i geometryczna forma – nawiązuje do stylu Fulli.
Za przeniesienie projektu na ścianę odpowiadał artysta Martin Kremeň. Do wykonania dzieła wykorzystano ponad 60 odcieni farb i około 120 sprayów. Powstający mural przez kilka dni przyciągał uwagę mieszkańców, którzy mogli obserwować artystę przy pracy.
Lucia Tallová z wystawą w Berlinie
Słowacka artystka Lucia Tallová została laureatką nagrody Deutsche Bank Artist of the Year 2026. Jej najnowsza wystawa Moving Clouds została otwarta we wrześniu w berlińskim PalaisPopulaire podczas Berlin Art Week.
Tallová tworzy na pograniczu malarstwa, kolażu i instalacji. Wykorzystuje stare fotografie, fragmenty książek i czasopism, znalezione przedmioty oraz materiały naturalne. Jej prace podejmują tematy pamięci, przemijania, ekologii, utraty i przemilczanych historii kobiet. Charakterystycznym motywem są również monumentalne, monochromatyczne przedstawienia chmur, będące próbą zatrzymania lub spowolnienia czasu.
Artystka zwraca uwagę na znaczenie wsparcia instytucjonalnego dla twórców, zestawiając swoje berlińskie doświadczenia z sytuacją słowackiej kultury. W kraju obserwowała kryzys instytucji kulturalnych i protesty przeciwko działaniom minister Šimkovičovej. Mimo trudnej sytuacji Tallová podkreśla, że sztuka może być sposobem mierzenia się z rzeczywistością, a pozorna kruchość – stać się źródłem siły.
Aleksandra Pyka
