Banany nad Dunajem i robot członkiem rodziny. Jaka będzie Bratysława 2099?

Czy za ponad siedem dekad w stolicy Słowacji będziemy racjonować wodę, kryć się przed 50-stopniowym upałem i zapraszać do stołu androidy? Tomáš Hudák w swojej pierwszej sztuce teatralnej „Bratislava 2099“ bierze na warsztat przyszłość miasta – z przymrużeniem oka, ale i nutą gorzkiej refleksji.

Najpierw słyszymy znanych prezenterów radiowych: Adelę i Sajfę. Początkowo brzmi to jak zwykłe tło dźwiękowe naszej codzienności, ale gdy tylko wsłuchamy się w treść, okazuje się, że mowa o… 2099 roku! W ten sposób rozpoczyna się spektakl, a my powoli dajemy się wciągnąć w świat sci-fi.

Rosnące w Bratysławie banany, dotkliwy brak wody czy ekstremalne temperatury to tylko niektóre z realiów nowej rzeczywistości. No i sama stolica, funkcjonująca już jako samodzielne miasto-państwo. Skąd wziął się pomysł na to nietypowe przedstawienie? Teatr im. P. O. Hviezdoslava (DPOH) przeprowadził wśród mieszkanek i mieszkańców Bratysławy ankietę.

Ich – zarówno zabawne, jak i całkiem poważne – wyobrażenia o przyszłości zainspirowały autora Tomáša Hudáka do napisania komedii sci-fi. Reżyserii podjęła się Alena Weisel Lelková. W wizji twórców Bratysława jest niezależnym państwem, podzielonym na luksusową, klimatyzowaną dzielnicę Burg oraz getto, w którym panuje bieda i narasta społeczne napięcie. W centrum wydarzeń znajduje się zamożna rodzina, która dorobiła się na uprawie bananów. Pewnego dnia jej grono powiększa się o… humanoidalnego robota. I tu pojawia się polski akcent: instrukcja obsługi robota jest w języku polskim.

Pojawienie się robota przywodzi mi na myśl znakomity niemiecki film p.t. „Jestem twój“ (słow. „Miluj svojho robota“) – inteligentny komediodramat science fiction z 2021 roku w reżyserii Marii Schrader. Po jego obejrzeniu miałam wrażenie, że „osobisty” robot to wcale nie taka odległa fantastyka, jak mogłoby się wydawać.

Nie zdradzę, czy podobne odczucia towarzyszą widzom po wyjściu ze spektaklu „Bratislava 2099“, ale z pewnością dużym atutem sztuki są celne odniesienia do znanej nam słowackiej rzeczywistości oraz mnóstwo błyskotliwego humoru. „Bardzo się cieszę, że moja pierwsza w życiu sztuka teatralna ma premierę właśnie w DPOH.

Jako student Wyższej Szkoły Sztuk Scenicznych (VŠMU) przesiedziałem na jego widowni dziesiątki godzin i po raz pierwszy widziałem tu na żywo moich ulubionych aktorów i aktorki” – mówił znany stand-uper i pisarz Tomáš Hudák podczas konferencji prasowej tuż po próbie generalnej.

Dodał również, że pisząc ten tekst, starał się odpowiedzieć samemu sobie na pytanie, czym jest dla niego Bratysława i jaka chciałby, aby pozostała za kilkadziesiąt lat. „Mam nadzieję, że także widzów ta komedia skłoni – choćby przez śmiech – do refleksji nad tym, jaką Bratysławę dziś współtworzymy i co właściwie czyni nas bratysławianami” – podsumował.

Jeśli cenicie humor Tomáša Hudáka i jesteście ciekawi jego wizji stolicy Słowacji za ponad siedem dekad, zdecydowanie warto wybrać się na najnowsze przedstawienie w miejskim teatrze DPOH.

Małgorzata Wojcieszyńska

Zdjęcia: Bara Podola dla DPOH

 

  • Tomáš Hudák: „Bratislava 2099“
  • Reżyseria: Alena Weisel Lelková
  • Dramaturgia: Mário Drgoňa, Tereza Hladká
  • Scenografia i projekcje: Zuzana Čupajová
  • Kostiumy: Eva Lukáčová
  • Muzyka: Martin Štefánik
  • Vystępują: Juraj Hrčka – Richard Záruba (ojciec rodziny, dyrektor Bratysławskich Zakładów Bananowych)
    Katarína Gurová – Eva Zárubová (żona Richarda, malarka)
    Lenka Libjaková – Alica Zárubová (córka)
    Róbert Sipos – robot Fedor (humanoidalny robot)
    Ivan Šándor – policjant Leo Gajdoš
    Tadeáš Bolo – kamerdyner Saša
  • Premiera: 14 listopada 2026
  • Wiek widzów: 15+