Mamy to! Po dziewięciu latach starań udało się w końcu uruchomić samorządowy autobus transgraniczny Kolei Małopolskich Stary Smokovec – Zakopane – Chochołów. To na razie tylko dwie pary połączeń na dobę, ale będzie więcej.
Uruchomienie autobusu przełamuje wieloletni impas i jest dobrą wiadomością dla społeczności Polaków na Słowacji – również tych z Bratysławy, Żyliny, Rużomberka, Popradu i Koszyc. Pal sześć z Zakopanem, przedstawiciele polskiej społeczności na Słowacji nie muszą tam jeździć na jednodniowe wycieczki i tego samego dnia wracać z powrotem na Słowację.
Solidny samorządowy całoroczny codzienny tani autobus Kolei Małopolskich ze Smokovca do Zakopanego i Chochołowa otworzył nam coś ważniejszego: tani i niezawodny dostęp do dworca kolejowego, skąd można się tanio i wygodnie dostać pociągiem choćby i nad Bałtyk.
Obecnie otwarte połączenia to nic nowego – powie wielu z nas. Pamiętamy przecież regularne kursy autobusów prywatnej firmy Strama z Zakopanego relacji Zakopane – Poprad (zakończone w 2020 roku), a także wcześniejsze kursy tej firmy relacji Zakopane – Oravice – Liptowski Mikulasz. Starsi czytelnicy pamiętają kursy firmy PKS Zakopane relacji Zakopane – Łysa Polana – Poprad oraz firmy PKS Kraków relacji Kraków – Demänovská dolina (ok. 2000 roku). To wszystko już było, a ich reaktywacji oczekuje społeczeństwo.
Samorząd Województwa Małopolskiego rozpoczął prace nad przywróceniem autobusów transgranicznych w marcu 2017 r. W listopadzie 2019 r. marszałek Małopolski uruchomił pierwszą pilotażową linię transgraniczną Bukowina Tatrzańska – Zakopane – Oravice – Zuberec – Dolný Kubín. Cieszyła się ona sukcesem, ale z przyczyn proceduralnych została zawieszona 31 stycznia 2020 r.
Odnowiono ją na trasie Bukowina Tatrzańska – Trstena w roku 2023 i funkcjonuje do tej pory. Od tego czasu polskie i słowackie samorządy uruchomiły już cztery autobusowe samorządowe linie transgraniczne. To codzienne całoroczne linie: Bardejovské Kúpele – Bardejov – Krynica (SAD Preszów), Trstena – Termy Chochołowskie (Arriva Liorbus), weekendowa linia Nowy Targ – Starý Smokovec (Koleje Małopolskie) i codzienna całoroczna linia Bukowina Tatrzańska – Zakopane – Kościelisko – Suchá Hora – Trstena (Koleje Małopolskie).
Do tej pory bardzo brakowało jednak samorządowego połączenia Zakopanego i słowackich Tatr Wysokich. Uruchomienie takiego połączenia nie ułatwiają skomplikowane przepisy polskiego prawa. Na Słowacji sprawa jest prosta: za pozamiejski transport autobusowy odpowiadają kraje samorządowe i tylko one. W Polsce ta odpowiedzialność jest rozproszona między gminy, powiaty i województwa, a żadne z nich się do niej nie poczuwa. Chociaż w drodze wyjątku akurat Województwo Małopolskie jako jedno z nielicznych tworzy sprawny i profesjonalny (na wzór Austrii i Słowacji) system linii autobusowych, w tym transgranicznych ze Słowacją.
Akurat jednak linii Zakopane – Starý Smokovec lub Zakopane – Poprad Małopolska nie miała prawa uruchomić. Po stronie polskiej ta linia przebiegałaby bowiem tylko po terenie jednego powiatu – Tatrzańskiego. Wyłączne prawo i obowiązek utworzenia takiej linii transgranicznej (Zakopane – Smokovec) ma zatem Powiat Tatrzański, który nie czuje się na siłach, by to zrobić, ani nie odczuwa takiej potrzeby. Województwo Małopolskie zgodnie z polskim (wadliwym) prawem choćby chciało, nie ma prawa uruchomić linii Zakopane – Starý Smokovec.
Ma prawo uruchomić jedynie linię transgraniczną, która po polskiej stronie będzie linią wojewódzką – czyli łączącą co najmniej dwa powiaty. A nie jeden. Autobus samorządowy Starý Smokovec – Zakopane – Chochołów powstał tylko dlatego, że udało się znaleźć sensowną formułę logistyczną, jak wydłużyć linię Smokovec – Zakopane poza Powiat Tatrzański, by ta linia przynajmniej formalnie zahaczała o sąsiedni Powiat Nowotarski (wieś Chochołów). Bo tylko wtedy mogło to zrobić i zrobiło Województwo Małopolskie które wspiera autobusy transgraniczne, a nie Powiat Tatrzański, który by tego nie zrobił.
Jakub Łoginow
