Słowacko-polskie projekty ożywiają historię
SOS czyli Sympatycznie o Słowacji
Słowackie zamki coraz śmielej wkraczają w nowoczesność, nie tracąc nic ze swojego historycznego uroku. Dzięki środkom z programów Unii Europejskiej i aktywnej współpracy z polskimi partnerami powstają nowe atrakcje, centra informacji i interaktywne wystawy, które skutecznie łączą przeszłość z nowoczesną technologią, a regiony – z turystami po obu stronach granicy.
Magia zamków – Lubownia i Muszyna łączą siły
Dwa przygraniczne zamki – w Starej Lubowni po stronie słowackiej i Muszynie po polskiej – zostały połączone wspólnym projektem „Magia zamków pogranicza polsko-słowackiego”, finansowanym z programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027.
Dzięki niemu na obu warowniach powstały dwie nowoczesne, multimedialne instalacje. „Magiczne zwierciadło” umożliwia zwiedzającym spotkanie postaci z przeszłości, a dodatkowo działa jako swoisty teleport, pozwalając zobaczyć w tafli lustra osoby przebywające w tym samym czasie w bliźniaczym zamku po drugiej stronie granicy. Druga instalacja, „Kosmogram”, funkcjonuje niczym historyczny horoskop: na podstawie daty i godziny urodzenia ujawnia, kim można było być w dawnych czasach.
Celem projektu jest nie tylko uatrakcyjnienie ekspozycji, ale przede wszystkim ożywienie i wzajemne powiązanie ruchu turystycznego na pograniczu. Jak podkreśla dyrektor Muzeum w Starej Lubowni, Dalibor Mikulík, nowoczesne technologie stanowią cenne wzbogacenie dziedzictwa, o ile nie przesłaniają opowiadanej historii.
Zamek Orawski w nowym świetle
Niewątpliwie jedna z największych atrakcji północnej Słowacji – Zamek Orawski – przejdzie w najbliższym czasie kompleksową modernizację w ramach projektu „Średniowieczne twierdze we współczesnym świetle”.
Muzeum Orawskie, wspólnie z polską gminą Dobczyce, na terenie której znajdują się ruiny innego zamku, zdobyło na ten cel aż 4,5 mln euro, z czego większość pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt nawiązuje do historycznej solnej drogi z Wieliczki na Orawę, symbolicznie łączącej oba zamki.
Prace modernizacyjne będą szeroko zakrojone: obejmą renowację drugiej bramy zamkowej, rekonstrukcję mostu zwodzonego, restaurację murów i gloriety oraz modernizację oświetlenia. Zwiedzający zyskają dostęp do dotąd zamkniętych przestrzeni oraz nowe, interaktywne ekspozycje, m.in. „Od muru obronnego do zamku” w Pałacu Korwina, wystawę numizmatyczną i zmodernizowaną ekspozycję przyrodniczą. Projekt przewiduje też odbudowę fragmentów ruin zamku w Dobczycach.
Pławiec – mała wieś z wielkimi planami
W miejscowości Pławiec (Plaveč), nieopodal Starej Lubowni, powstanie nowe centrum informacyjne, zaś dojście do ruin miejscowego zamku zostanie odnowione.
Projekt „Źródła historii”, realizowany wspólnie z Rabką-Zdrój, znalazł się w gronie zaledwie sześciu zwycięskich spośród 88 zgłoszeń do programu Interreg Polska-Słowacja, dzięki czemu gmina otrzyma prawie 1,9 mln euro z funduszy europejskich. To największa inwestycja w historii miejscowości.
W ramach inwestycji odtworzone zostaną schody, balustrady i baszta, a także powstanie zielony dach. Nowoczesne centrum informacyjne z multimedialną ekspozycją ma zapewnić pełną dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. Projekt obejmuje również budowę parkingów, ścieżek rowerowych i elementów elektromobilności. Ostatnim etapem będzie renowacja rodzinnej kaplicy Horváthów Palocsayów. Pławiec ma szansę stać się jedną z najciekawszych atrakcji północno-wschodniej Słowacji.
Po polskiej stronie granicy, w Rabce-Zdroju, zostanie odrestaurowana historyczna willa Krzywoń, w której znajdzie się stała ekspozycja poświęcona historii i kulturze obu miast.
Aleksandra Pyka
