Kiedy w mroźny styczniowy poranek stanęłam na przełęczy Snilovské sedlo (1524 m n.p.m.), zobaczyłam białe, rozległe morze chmur, z którego wyrastały szczyty Małej Fatry. Wyglądały jak wyspy w zupełnie innym świecie. Pomyślałam wtedy, że to będzie spektakularna wędrówka, którą zapamiętam na długo, bo Mała Fatra w bieli potrafi oczarować.
SŁOWACKIE PEREŁKI
Wystarczyło już tylko kilkanaście kroków, by wejść na grań, prowadzącą na Wielki Krywań, najwyższy szczyt całej Małej Fatry. Ja jednak wybrałam inną trasę… na Chleb. Szlak prowadził główną granią, z której roztaczały się niesamowite widoki. Śnieg skrzypiał pod butami, a kosodrzewina po bokach wyglądała tak, jakby ktoś przykrył ją gigantyczną, białą, puchową kołdrą.
Miejscami śniegu było go tyle, że zapadałam się aż po pas. Każdy krok wymagał wysiłku, ale jednocześnie dawał mi dziwną satysfakcję, jakbym przebijała się przez jakąś zaczarowaną krainę. Słońce świeciło tak mocno, że aż musiałam mrużyć oczy, a śnieg – przy każdym moim ruchu – iskrzył się niczym rozsypane drobinki szkła.
Zimą Mała Fatra odsłania swoje zupełnie inne oblicze, surowe, a jednocześnie zachwycająco piękne. Górskie grzbiety przykryte śniegiem wyglądały jak fale zastygłe w czasie, a ostre sylwetki szczytów, wystające ponad morze obłoków, sprawiały, że czułam się, jakbym stanęła na granicy dwóch światów. Wszystko wydawało się nierealnie spokojne: wszechobecna biel, bezchmurne niebo i świat wokół mnie, spowity zimową inwersją.
Kiedy dotarłam na szczyt Chleb (1646 m n.p.m.), znajdujący się w północno-zachodniej Słowacji i należący do grzbietu Małej Fatry Krywańskiej, otuliła mnie jedna z najpiękniejszych panoram. Przy pięknej pogodzie dostrzec stąd można Kotlinę Turczańską, dolinę Vrátna, Wielką Fatrę, Góry Choczańskie, Tatry, a nawet Beskidy. To jedno z tych miejsc, gdzie zimą naprawdę czuć niezwykły klimat. Strome północne zbocza Chleba kontrastują z łagodnymi południowymi, które zimą zamieniają się w rozległe, śnieżne połacie. To właśnie na południowym zboczu, tuż pod szczytem stoi Chata pod Chlebem, uznawana za najwyżej położone schronisko w Małej Fatrze (1423 m n.p.m.).
Ma ono historię równie surową jak tutejsze zimy. Po raz pierwszy otwarto je dla turystów 21 grudnia 1930 r., a jego najemcą był znany sportowiec Jozef Hájek. Drewniana, zrębowa budowla na kamiennej podmurówce, z dachem pokrytym gontem była najwyżej usytuowanym schroniskiem Małej Fatry i jednym z najwyżej położonych w słowackich górach. Podczas SNP schronisko służyło partyzantom. W odwecie za wysadzenie niemieckiego transportu zostało w 1944 r. spalone przez niemieckich żołnierzy. Odbudowane przetrwało tylko do Poniedziałku Wielkanocnego 1982 r., kiedy kolejny pożar obrócił je w zgliszcza.
Obecna chata powstała w miejscu budynku gospodarczego, który ocalał z pożaru. Przeszła kompleksowy remont pięć lat temu, zachowując rzut i kształt tej dawnej, choć pierwotne plany zakładały znaczną rozbudowę schroniska. Na szczęście spotkały się one ze sprzeciwem ekologów, administracji Parku Narodowego Mała Fatra oraz opinii publicznej.
Chata pod Chlebem to znakomita baza do wędrówek zarówno zimą, jak i latem, a także prawdziwy narciarski hotspot. A rozgrzewająca kapustnica lub sycący gulasz w tak pięknych okolicznościach przyrody smakują jak nigdzie indziej.
Zima w Małej Fatrze ma w sobie coś magicznego. Sprawia, że jej szczyty są inne niż latem, bardziej ciche, majestatyczne i niedostępne, jakby chciały opowiadać swoje historie tylko tym, którzy odważą się na nie wejść. Za każdym razem, gdy stawiam kroki na śnieżnej grani, mam wrażenie, że to właśnie dla takich chwil warto odwiedzać góry zimą.
Magdalena Zawistowska-Olszewska
Zdjęcia: Magdalena Zawistowska-Olszewska
