Słowacja udowadnia, że ochrona przyrody i rozwój regionów nie muszą być jedynie nudnymi hasłami z raportów. To realne historie ludzi, drzew i inicjatyw, które zmieniają krajobraz – dosłownie i w przenośni. Od dzikiej jabłoni zdobywającej europejskie laury, przez tysiące wolontariuszy sprzątających lasy, aż po nowy sposób odkrywania uroków Poľany – wspólnym mianownikiem jest natura, która łączy, inspiruje i mobilizuje do działania.
SOS czyli Sympatycznie o Słowacji
Mała jabłoń, wielki sukces
Słowacka dzika jabłoń z miejscowości Žiar na Liptowie zajęła drugie miejsce w prestiżowym konkursie Europejskie Drzewo Roku, osiągając najlepszy wynik w historii udziału Słowacji w tym plebiscycie. To około 150-letnie drzewo rośnie samotnie na wzgórzu Diel, na wysokości 860 m n.p.m., z dala od turystycznego zgiełku. Choć nie imponuje rozmiarami, dla lokalnej społeczności stało się symbolem siły, spokoju i nierozerwalnej więzi z naturą.
Do konkursu zgłosiła je mieszkanka, która od lat regularnie odwiedza drzewo i wraz z sąsiadami dba o jego otoczenie. Choć zwycięzcą został 400-letni dąb z Litwy, tegoroczna edycja pokazała siłę mniejszych krajów dzięki nowemu systemowi głosowania (tree points). Konkurs promuje nie tylko piękno przyrody, ale przede wszystkim opowieści, które jednoczą ludzi wokół ochrony lokalnych ekosystemów.
200 ton z lesa von
Wolontariusze uczestniczący w projekcie „200 ton z lesa von” mają powody do dumy – zebrali już prawie 100 ton odpadów, osiągając półmetek swojego ambitnego celu. Inicjatywa, która narodziła się sześć lat temu jako szkolny pomysł, dziś angażuje tysiące osób w całym kraju: od uczniów i studentów, przez myśliwych i seniorów, aż po lokalne organizacje.
W bieżącej edycji bierze udział 41 szkół i około 4600 ochotników. W lasach najczęściej zbierają plastik, szkło i puszki, ale zdarzają się też znaleziska gabarytowe: opony, stare meble czy gruz budowlany. Organizatorzy z optymizmem zauważają, że w niektórych regionach ilość śmieci realnie spada, co świadczy o rosnącej świadomości ekologicznej społeczeństwa. Projekt to jednak nie tylko sprzątanie, ale i edukacja: sadzenie drzew oraz montaż budek lęgowych dla ptaków. Jeśli uda się zebrać tytułowe 200 ton, twórcy planują przekształcenie ogólnokrajowej akcji w stałe działania lokalne.
Doświadczanie przyrody na Poľanie
Na słowackiej Poľanie, będącej wygasłym wulkanem i jednym z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w kraju, ruszył sezon turystyczny w zupełnie nowej, angażującej formule. Organizacja Turistický Novohrad a Podpoľanie we współpracy z dyrekcją CHKO Poľana przygotowała cykl wycieczek pod hasłem „Doświadczania natury”.
Celem projektu jest pokazanie tego niezwykłego pasma górskiego nie tylko jako trasy do spacerów, ale jako przestrzeni do uważnego kontaktu z przyrodą i historią regionu. Uczestnicy zamiast zwykłego marszu wykonują zadania, obserwują ekosystem i poznają ciekawostki, o których nie przeczytają w zwykłych przewodnikach.
Trasa prowadzi m.in. od Horskiego hotelu Poľana w kierunku Zadnej Poľany i malowniczych punktów widokowych. Ważnym elementem inicjatywy jest wsparcie lokalnej gospodarki – po zakończeniu wędrówki turyści zachęcani są do zakupu produktów od regionalnych producentów, co łączy ekologię z realnym wsparciem dla mieszkańców Podpoľania.
Aleksandra Pyka
MP 5/2026
